Newry.ie
Write a comment
Pin It

BĄDŹCIE DOBRZY! APEL POWSTAŃCA WARSZAWSKIEGO

Warszawa – Marymont. Mały skwer osiedlowy między wielkimi blokami mieszkalnymi. Na trawniku wznosi się metalowa bryła w kształcie wojskowego nieśmiertelnika. Rdzawy kolor przypomina typową barwę znalezisk na pobojowiskach. U góry, w rogu, Krzyż Armii Krajowej i cytat z powstańczego „Marsza Żoliborza”. Od połowy – nazwiska i pseudonimy poległych tu powstańców warszawskich, którzy zginęli 14 września 1944 r. broniąc północnego Żoliborza przed zmasowanym atakiem niemieckim…. Jeden z wielu pomników upamiętniających żołnierzy Polski walczącej, Armii Krajowej, powstańców.

Z walczącego tu wtedy oddziału cudem ocalał tylko dowódca. Jego podkomendni – warszawscy chłopcy i dziewczęta-sanitariuszki – wszyscy polegli…Najstarszy miał 22 lata, najmłodszy 16… Dowódca – niewiele więcej, tylko 18 lat…Przeżył i pragnął upamiętnić ofiarę koleżanek i kolegów, ich poświęcenie, patriotyzm, ofiarność heroiczną. Czekał na ten pomnik 77 lat; dożył i go odsłonił. Ze wzruszenia nie mógł przemawiać. Jego słowa odczytał syn rotmistrza „Żmii” – jednego z dowódców powstania na Żoliborzu. Ocalały powstaniec apelował: „ Nidy więcej wojny!” a jego wystąpienie kończyło się wezwaniem „Bądźcie dobrzy!” Tak prosto, zwyczajnie, bez niepotrzebnego patosu….Być dobrym – tylko tyle czy aż tyle?

Powszechnie znane są wielkie i wspaniałe pomniki, monumentalne, czasem wyjątkowe pod względem artystycznym, symbolicznym. A czasem zwykłe głazy, tablice na ścianach domów z krótkimi informacjami o tym kogo lub co upamiętniają. Przypominają jakąś historię, jakichś zasłużonych ludzi, jakieś wydarzenia. Są nie do końca niemym świadectwem przeszłości, bo jednak przemawiają swoją formą artystyczną, estetyką, zwięzłym napisem.

Nowy błogosławiony, Prymas Polski kardynał Stefan Wyszyński, nazywany Prymasem Tysiąclecia, beatyfikowany 12 września 2021 r. mówił o Warszawie jako męczeńskim sanktuarium narodu. Dzieje polskiej stolicy naznaczone są krwią zabitych i pomordowanych. Liczbę ofiar Powstania warszawskiego szacuje się na blisko 200 tysięcy! Niemcy mordowali głownie bezbronną ludność cywilną. W dzielnicy Wola zabili 65 tysięcy mieszkańców, na Ochocie – 10 tysięcy, w Śródmieściu – również 10 tysięcy. Statystyka nie ma osobowości, suche liczby nie mają twarzy.

Nowy, niewielki pomnik na Marymoncie ma jeszcze inną niezapisaną historię, znaną najbliższym przyjaciołom legendarnego rotmistrza „Żmii”. W innym rejonie tej dzielnicy, tego samego dnia, czyli 14 września 1944 r. niemieccy żołnierze – i to nie znani z okrucieństwa SS-mani, ale pancerniacy – rozstrzelali grupę cywilnych mieszkańców Marymontu. Wśród nich była matka, żona i 14-letni syn rotmistrza „Żmii”. Ludobójstwo, bestialstwo, wyjątkowa kumulacja zła. Wydawać by się mogło, że jego skutkiem będzie wezwanie do odwetu i zemsty, a jednak – nie. Pamiętać, ale przebaczyć. Być dobrym, bo tylko wtedy zachowamy człowieczeństwo i świat, nawet tylko ten mały, wokół nas, będzie lepszy, bo bardziej ludzki.

Grzegorz Łęcicki

Grzegorz Łęcicki - dziennikarz prasowy i radiowy, autor 16 książek, dyrektor Instytutu Edukacji Medialnej i Dziennikarstwa na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.

newryie.polskastrona@gmail.com

Say something here...
or post as a guest
Loading comment... The comment will be refreshed after 00:00.

Be the first to comment.

DONATE TO NEWRY.IE

Please consider supporting Newry.ie

Amount
Newry.ie require Cookies on some parts of our site to enable full functionality. By using Newry.ie you consent to our use of Cookies. You can use your browser settings to disable cookies on this or any other website.